عربستان سعودی در جدیدترین رتبهبندی شاخص توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT Development Index) اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) برای سال ۲۰۲۶، جایگاه نخست جهان را به دست آورده است. این موفقیت نشاندهنده سالها سرمایهگذاری در زیرساختهای ارتباطی است و تأکید میکند که رقابتپذیری دیجیتال به یکی از عوامل مهم در رشد اقتصادی این کشور تبدیل شده است.
این شاخص، ۱۵۹ اقتصاد جهان را بر اساس دو بُعد اصلی ارزیابی میکند: اتصالپذیری فراگیر (Universal Connectivity) و اتصالپذیری مؤثر (Meaningful Connectivity). این معیارها تنها بررسی نمیکنند که مردم تا چه اندازه به زیرساختهای دیجیتال دسترسی دارند، بلکه میزان توانایی آنها در استفاده واقعی از خدمات دیجیتال و مشارکت در اقتصاد دیجیتال را نیز میسنجند. این چارچوب به یکی از جامعترین معیارهای بینالمللی برای ارزیابی آمادگی دیجیتال کشورها تبدیل شده است.
بر اساس اعلام کمیسیون ارتباطات، فضا و فناوری عربستان (CST)، کسب رتبه نخست جهانی نتیجه سرمایهگذاری مستمر دولت، اصلاحات قانونی و هماهنگی نزدیک میان نهادهای دولتی و بازیگران بخش خصوصی بوده است.
این دستاورد در شرایطی حاصل شده که اقتصاد دیجیتال عربستان همزمان با برنامه گستردهتر چشمانداز ۲۰۳۰ برای تنوعبخشی به اقتصاد، همچنان در حال توسعه است. تا پایان سال ۲۰۲۵، بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات این کشور به حدود ۵۰ میلیارد دلار (۱۹۹ میلیارد ریال سعودی) رسیده و به بزرگترین و سریعترین بازار ICT در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا تبدیل شده است. این بخش طی پنج سال گذشته رشد مرکب سالانه ۸ درصدی را تجربه کرده است.
در کنار توسعه پهنباند و پوشش سراسری شبکه 5G، عربستان سرمایهگذاری گستردهای در شبکههای فیبر نوری، زیرساختهای ابری، هوش مصنوعی و دیتاسنترهای مقیاسبالا (هایپراسکیلرها) انجام داده است. اصلاحات مقرراتی نیز با هدف افزایش رقابت میان اپراتورهای مخابراتی، در کنار تدوین سیاستهایی برای مدیریت طیف فرکانسی، نوآوری دیجیتال و فناوریهای نسل آینده اجرا شدهاند.
ترکیب سرمایهگذاری در زیرساخت و نوسازی چارچوبهای قانونی، باعث شده فناوری اطلاعات و ارتباطات به یکی از سریعترین بخشهای در حال رشد در اقتصاد غیرنفتی عربستان تبدیل شود.
آخرین رتبهبندی ITU نشان دهنده ادامه عملکرد پایدار عربستان در شاخصهای بینالمللی مرتبط با دولت دیجیتال، امنیت سایبری و زیرساختهای فناوری است. مجموع این شاخصها نشان میدهد این کشور در حال عبور از پروژههای پراکنده فناوری و حرکت به سمت ایجاد یک اکوسیستم دیجیتال یکپارچه است؛ اکوسیستمی که شهروندان، کسبوکارها و خدمات دولتی را به شکل همزمان پشتیبانی میکند.
برای سیاستگذاران، اهمیت این رتبهبندی تنها به اعتبار بینالمللی محدود نمیشود. سازمانهایی مانند ITU، بانک جهانی و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) بهطور فزایندهای زیرساخت دیجیتال را یکی از عوامل کلیدی مؤثر بر بهرهوری، جذابیت سرمایهگذاری و ظرفیت نوآوری کشورها میدانند.