وباسمبلی (که معمولاً بهاختصار Wasm هم گفته میشود) ابتدا به عنوان یک فناوری مرورگر برای اجرای اپلیکیشنهای پرکاربرد طراحی شد. وعده اصلی آن این بود که توسعهدهنده بتواند یک بار کد را در هر زبانی بنویسد و بعد در هر محیطی، با بهترین کارایی ممکن اجرا کند.
Wasm یک استاندارد باز با پیادهسازیها و پشتیبانهای متعدد است. یکی از مشارکتکنندگان مهم در این حوزه، فرمیون است که فعالیت خود را از سال ۲۰۲۱ آغاز کرد. فرمیون نقش مهمی در گسترش Wasm فراتر از مرورگر و وارد کردن آن به سمت سرور و edge داشته است. آکامای در اول دسامبر اعلام کرد که این شرکت را با مبلغی نامشخص خریداری میکند تا قابلیتهای خود در حوزه پردازش لبه را تقویت کند.
این توافق، تخصص فرمیون در WebAssembly را به سبد پردازش توزیعشده آکامای اضافه میکند. این دو شرکت پیش از این هم بیش از یک سال همکاری داشتند و فناوری فرمیون طی ۱۲ ماه گذشته از طریق زیرساخت آکامای و در قالب یک همکاری رسمی ارائه میشد.
این خرید میتواند Wasm را به جمعیت بزرگتری از کاربران برساند؛ آن هم در زمانی که فناوری در آستانه رسیدن به چند نقطه مهم قرار دارد و ممکن است سال ۲۰۲۶ را تبدیل به سال WebAssembly کند.
«فکر میکنم ۲۰۲۶ سالی باشد که توسعهدهندگان عادی تازه متوجه میشوند این فناوری چیست و چه کارهایی میتوان با آن انجام داد.» این را مت بوچر، مدیرعامل فرمیون، به نشریه Network World گفته است.
WebAssembly در مسیر رسیدن به بلوغ
فرمیون از ابتدا با محوریت WebAssembly تأسیس شد. این شرکت مهندسانی را استخدام کرد که پیش از پیوستن به فرمیون در استانداردهای Wasm مشارکت داشتهاند. همین پیشزمینه باعث شد فرمیون پلتفرم متنباز Spin را بسازد؛ یک کتابخانه runtime سازگار با توسعهدهندگان که پیچیدگی زنجیره ابزار WebAssembly را پنهان میکند.
Spin فرایند کامپایل از کد منبع به بایتکد Wasm و همچنین اجرای آن روی پلتفرمهای هدف را بر عهده میگیرد. این runtime فناوری زیربنایی را پنهان میکند اما درعینحال ویژگیهای عملکرد و امنیت Wasm را حفظ میکند. با بلوغ WebAssembly، این رویکرد برای فرمیون نتیجه داده است.
WebAssembly امروز بهمراتب فراتر از روزهای اولیه که فقط در مرورگرها قابل اجرا بود، توسعه یافته و اکنون اجرای سمت سرور را نیز پشتیبانی میکند. اوایل امسال WebAssembly 3.0 منتشر شد؛ بوچر آن را «یک رویداد مسیر باز کن که همه بابتش هیجانزده بودند» توصیف کرده است.
پشتیبانی از زبانها اکنون عامل کلیدی برای پذیرش سازمانی این فناوری است. کامپایلرهای تولیدی Wasm برای Rust، جاوااسکریپت، C، C++، Go و پایتون در دسترس هستند. اوراکل امسال پشتیبانی جاوا را اضافه کرد و یکی از شکافهای مهم را پوشش داد. فریمورک .NET نیز پشتیبانی از Wasm را در حالت بتا دارد، هرچند بیش از یک سال است که در همین وضعیت باقی مانده است.
چرا آکامای فرمیون را خریده است؟
آکامای اولین شبکه لبه نیست که به سمت Wasm رفته است. کلادفلر و fastly پیشتر WebAssembly را در پلتفرمهای لبه خود ادغام کردهاند و دلیل آن با انگیزه آکامای یکسان است.
جان الکساندر، معاون ارشد محصولات آکامای، به Network World گفته است مشتریان در لبه به توان پردازشی بیشتر، تجربه توسعه بهتر و پشتیبانی از زبانهای متنوعتر نیاز دارند.
راهکارهای موجود پردازش لبه نمیتوانستند تمام این نیازها را پوشش دهند. Wasm و فرمیون این مشکل را حل کردند. همکاری این دو شرکت طی یک سال گذشته حالا با ادغام کامل وارد سطح جدیدی میشود.
او میگوید: «ما WebAssembly و فرمیون را جدا از هم انتخاب نکردیم. معتقدیم فرمیون به ما پایهای میدهد که از لبه تا بارهای کاری توزیعشده و حتی بارهای سنگینتر نیز کشش داشته باشد.»
این خرید امکان یکپارچگی فنی عمیقتری را ایجاد میکند که در قالب همکاری ممکن نبود. بوچر میگوید در حالت همکاری فرمیون در نحوه تعامل با عمق پلتفرم آکامای محدودیتهایی داشت. «حالا انگار کلیدهای فروشگاه شیرینیفروشی را دستمان دادهاند.»
کاربردهای تولیدی از رسانه تا تجارت الکترونیک و هوش مصنوعی
در یک سال گذشته، فرمیون پلتفرم پردازش لبه مبتنی بر WebAssembly خود را روی شبکه آکامای اجرا کرده است. کاربردهایی که از دل این کار بیرون آمده، گستردهتر از انتظار اولیه بوچر بوده است.
شرکتهای رسانهای از WebAssembly برای احراز هویت استریم و مقابله با دزدی محتوا استفاده میکنند. این توابع مدیریت توکنها و بهینهسازی کیفیت استریم را در سمت کاربر انجام میدهند و همزمان جلوی مهاجمانی را میگیرند که تلاش میکنند توکنها را برای سرقت محتوای استریم یا سوءاستفاده از اعتبارنامهها بدزدند.
تجارت الکترونیک با ظهور هوش مصنوعی، موضوع جالبتری شده است. پلتفرم تشخیص ربات آکامای مشخص میکند آیا ترافیک از رباتهای جمعآوری داده مبتنی بر هوش مصنوعی میآید، یا رباتهای موتورهای جستجو، یا حتی رقبا. این وب سایتها با استفاده از توابع Wasm تصمیم میگیرند چه پاسخهایی ارائه کنند.
بارهای کاری (Workload های) AI هم رو به افزایش است. برخی شرکتها ایجنتهای هوش مصنوعی را در قالب ماژولهای Wasm میسازند تا در مقیاس گسترده و جهانی اجرا شوند. همچنین Wasm امکان اجرای مدلهای زبانی بر بستر GPUهای آکامای را فراهم میکند. بوچر اشاره میکند برخی سازمانها پیش از ارائه محتوا به Crawler های مبتنی بر AI، آن را با مدلهای زبانی بازنویسی میکنند تا ضمن حفظ محرمانگی، دادهها همچنان دیده شوند.
رویداد بزرگ ۲۰۲۶
آکامای از یک نقطه عطف مهم دیگر نیز که در سال ۲۰۲۶ رخ میدهد، سود خواهد برد.
WebAssembly زیربنایی برای اجرای کد باینری است اما برخی قابلیتهای کلیدی را ندارد. اینجاست که WebAssembly System Interface یا WASI وارد میشود. استاندارد اصلی Wasm فقط کامپایل و اجرای کد را تعریف میکند و دسترسی به فایلسیستم، شبکه یا منابع سیستم را پوشش نمیدهد. WASI این قابلیتها را فراهم میکند.
بوچر توضیح میدهد: «استاندارد WebAssembly طوری ساخته شده که انگار Wasm در خلأ وجود دارد.»
مدل مؤلفهای WASI امکان ارائه ویژگیهای استاندارد به runtime های Wasm را فراهم میکند. پلتفرمها میتوانند سرویسهای خود را از طریق رابطهای استاندارد در اختیار Wasm قرار دهند. همچنین یک باینری Wasm میتواند قابلیتهایی را برای باینری دیگر فراهم کند و در نتیجه ساخت اپلیکیشنهای مرکب امکانپذیر میشود.
WASI اکنون در آستانه انتشار نسخه P3 (پیشنمایش ۳) است که برای اوایل ۲۰۲۶ برنامهریزی شده و نسخه نهایی احتمالاً در نیمه دوم همان سال منتشر میشود.
فرمیون از همین حالا WASI P3 را در محیط پروداکشن پشتیبانی میکند. این شرکت در فاصله بین P3 تا انتشار نسخه ۱.۰ روی hardening و اطمینان از کارکرد صحیح تمرکز دارد.
بوچر میگوید: «وقتی نسخه ۱.۰ منتشر شود، پیام بزرگی به دنیا میدهد: این فناوری برای پنج تا ده سال آینده پایدار خواهد بود و میتوان روی پیادهسازی یکنواخت آن در همه جا حساب کرد.»